Cập nhật 10/11/2026: Ví dụ “thuế doanh thu” trong bài là sắc thuế cũ, không còn áp dụng. Theo luật thuế hiện hành, căn cứ tính thuế giá trị gia tăng là giá tính thuế và thuế suất (Điều 6 Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15, hiệu lực từ 01/07/2025); thuế thu nhập doanh nghiệp tính trên thu nhập tính thuế theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15.
Xem thêm: khoản chi từ 05 triệu đồng phải chuyển khoản mới được trừ. Cần tư vấn thuế cho doanh nghiệp: gọi 0917 83 84 89.
Cơ sở thuế là gì
Cơ sở thuế (tax base) cho biết thuế được tính trên cái gì. Tuỳ theo mục đích và tính chất của từng sắc thuế, cơ sở thuế có thể là các khoản thu nhập nhận được trong kỳ tính thuế của một tổ chức, cá nhân nào đó (Ví dụ: cơ sở thuế thu nhập doanh nghiệp là tổng thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp trong kỳ); Cơ sở thuế có thể là tổng trị giá hàng hoá, dịch vụ tiêu thụ trong kỳ nếu là thuế đánh vào hàng hoá, dịch vụ (Ví dụ: cơ sở tính thuế doanh thu là tổng doanh thu nhận được trong kỳ tính thuế; cơ sở tính thuế giá trị gia tăng đối với hàng hoá sản xuất trong nước là giá bán chưa có thuế giá trị gia tăng…).
Mỗi quốc gia có thể có cách gọi cụ thể khác nhau của cơ sở thuế. Chẳng hạn như, theo các luật thuế của Việt Nam, cơ sở thuế được quy định là “đối tượng chịu thuế”. Một số quốc gia khác thì quy định là “đối tượng tính thuế” hoặc “đối tượng đánh thuế”. Tuy nhiên, về bản chất thì tất cả cách cách gọi này đều phản ánh đó là cơ sở thuế, tức là trả lời cho câu hỏi thuế tính trên cái gì, dựa vào cái gì để xác định ra số thuế phải nộp với một mức thuế nhất định.
Cơ sở thuế đối với một sắc thuế tương đối dễ xác định. Khi đọc một sắc thuế các bạn chỉ cần tra cứu thông tư quy định, trong thông tư sẽ quy định rõ một khoản thuế phải đóng được tính trên cơ sở thuế nào.
Phân biệt thuế trực thu và thuế gián thu
Câu hỏi thường gặp
Căn cứ tính thuế giá trị gia tăng là gì?
Là giá tính thuế và thuế suất (Điều 6 Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15).
Cơ sở thuế khác thuế suất thế nào?
Cơ sở thuế cho biết thuế tính trên cái gì (giá tính thuế, thu nhập tính thuế…); thuế suất là tỷ lệ áp vào cơ sở thuế đó để ra số thuế phải nộp.